256 stron formatu A5, całość w kolorze, 235 ilustracji (archiwalnych i swpółczesnych), okładka miękka ze skrzydełkami, wewnątrz przedniego plan centrum Szczawnicy, wewnątrz tylnego mapka Rusi Szlachtowskiej. Wydanie III. Pruszków 2011

 

ZE WSTĘPU AUTORKI

Przed kilkunastu laty, kiedy po raz pierwszy opisywałam drogi spacerowe po Szczawnicy, przyświecała mi idea ukazania dziejów miejscowości poprzez historię poszczególnych budynków. Wydawało mi się niezwykle frapujące dotrzeć do najstarszych faktów związanych z danym budynkiem, kto go zbudował i kim był, co się tam znajdowało i jakie architektoniczne zmiany zachodziły — wiedząc, że za fasadą każdego z nich częstokroć kryją się ciekawe historie rodzinne, a ludzie, którzy je budowali wpisali się w dzieje uzdrowiska. Okazało się, że ta forma przewodnika odpowiada czytelnikom, co zachęciło mnie do dalszej pracy nad rozszerzeniem wielu wątków. Przed kilkunastu laty nie udało mi się dotrzeć do wielu istotnych informacji, które po dodatkowych poszukiwaniach mogły znaleźć się dopiero w tym wydaniu. Niektóre dane zamieszczone w poprzednich wydaniach musiały ulec weryfikacji, czasami sprostowaniu, jeszcze inne zostały poszerzone. Wiele opisów odnoszących się do współczesności okazało się już nieaktualnych, bo tempo zmian, jakie dokonują się na naszych oczach jest ogromne. Podjęłam więc decyzję, by w zdecydowanej większości nie dokumentować aktualnego stanu własności budynków i nie odnotowywać zmian wynajmu, dzierżawy itd.

Obecne wydanie zostało poszerzone o eseje o rodach związanych z uzdrowiskiem. Poza Szalayami (o których pisałam już poprzednio) zamieściłam też biogramy Stadnickich, Kołączkowskich i szkic o rodach góralskich. Uznałam, że dla pełniejszego obrazu historii uzdrowiska w konwencji, jaką obrałam dla przewodnika historycznego powinny zostać poruszone tematy kreślące rozwój uzdrowiska, także wtedy gdy właścicielką jego była Akademia Umiejętności, jak przedstawiało się życie kulturalne u wód, w co musiał być ubrany gość kąpielowy gdy przyjeżdżał do zdrojowiska itd. Z uwagi na to, iż w ostatnim czasie powstał w Szczawnicy „Szlak godeł szalayowskich” zamieściłam esej o drewnianych tablicach z godłami, aby przybliżyć czytelnikom historię tej wyjątkowej atrakcji turystycznej.

Również w rozdziale dotyczącym Rusi Szlachtowskiej zostały zamieszczone nowe informacje dotychczas niepublikowane, m.in. wykaz parochów w parafii Szlachtowa i Jaworki za lata 1769–1947, mało znany fakt o szlachtowskim pochodzeniu księdza Ruczki zwanego „Ojcem Sybiraków”, czy nieznane kulisy z przebiegu akcji „Wisła”, która na tym terenie została zakończona najpóźniej, bo dopiero w 1950 r.

Życząc przyjemnej lektury zapraszam na spacer po starej Szczawnicy i Rusi Szlachtowskiej.

SPIS TREŚCI

Słowo wstępne
Raptularz szczawnicki
Szalayowie, Szalayowie

Pierwsi Szalayowie na ziemiach polskich; Szalayowie zaczynają nabywać grunty szczawnickie (1828 r.); Józef Stefan Szalay; Dwa ostatnie pokolenia Szalayów

Gdy Akademia Umiejętności uzdrowiskiem zarządzała
Ród Stadnickich

Adam Stadnicki; Dokonania Stadnickiego w Szczawnicy; Stadniccy w ruchu oporu

Kołączkowscy

Maria i Bogusław Kołączkowscy; Zbigniew Kołączkowski

Szczawnickie rody góralskie
Chałupy gazdów szczawnickich i drewniane tablice z godłami
Jak do Szczawnic podróżowano
Garderoba gościa kąpielnego
Z życia kulturalnego w zdrojowisku
Spacer przez Niżnią Wieś
Spływ Dunajcem i Droga Pienińska
Ulicą Główną
Po Parku Dolnym

Spółka Zdrojowisk Krajowych; Zakład Wodoleczniczy Józefa Kołączkowskiego; Spacer alejkami

Spacer po centrum
Ulicą Zdrojową
Na Placu Dietla
Ulicą Języki i Kowalczyk
Po Parku Górnym
Ulicą Jana Wiktora
Ulicą Szalaya
Przez Szczawnicę Wyżną w stronę Sewerynówki
RUŚ SZLACHTOWSKA
Wędrując po Rusi Szlachtowskiej
Wyznanie i proces kształtowania się świadomości narodowej
Osadnictwo
Rody na Rusi Szlachtowskiej
Z zapisków historycznych

Okres okupacji niemieckiej i wysiedlenie

Chyże i zagrody Konowałów, Ziębów, Karpiaków, Bulaków...
Zajęcia Kornajów, Prokwitów, Tyndarów...
Ubiór Kseni Burdź i Fiodora Hołowacza

Strój męski; Strój kobiecy

Cerkwie i kapliczki przydrożne
Harnaś nad harnasiami
Literatura
Indeks osób
Indeks obiektów